ต้นไม้ของพ่อ


พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงให้ความสำคัญและทรงห่วงใยเรื่องภาวะโลกร้อนและเรื่องป่าไม้ตลอดมา
ดังนั้น  จึงทรงมุ่งมั่นที่จะค้นหาวิธีการเพิ่มปริมาณป่าไม้เพื่อเกื้อกูลแก่ธรรมชาติอื่น ๆ  ซึ่งได้แก่  น้ำ  ดิน  อากาศและเอื้อประโยชน์ต่อมนุษย์อย่างมั่นคงและยั่งยืน
โดยวิธีการที่เรียบง่ายและประหยัด  วิธีการหนึ่งนั้น  คือ  การปลูกป่า  3  อย่างให้ประโยชน์  4 อย่าง
ดังพระบรมราโชวาทในงานปิดการสัมมนาการเกษตรภาคเหนือ  ณ  จังหวัดเชียงใหม่  เมื่อวันที่  26  กุมภาพันธ์  พ.ศ. 2524
"...การปลูกป่า  ถ้าให้ราษฎรมีประโยชน์ให้เขาอยู่ได้ให้ใช้วิธีปลูกไม้ 3 อย่าง  แต่มีประโยชน์  4 อย่าง  คือ  ไม้ใช้สอย  ไม้กินได้  ไม้เศรษฐกิจ
โดยปลูกรองรับการชลประทาน  ปลูกรับซับน้ำ  และปลูกอุดช่องไหลตามร่องห้วย  โดยรับน้ำฝนอย่างเดียว  ประโยชน์ที่ 4  คือ  ได้ระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ..."
พรรณไม้ตามประโยชน์ที่นำไปใช้ตามพระราชดำริมี 3 ประเภท  คือ
1.  ไม้ที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงที่เรียกกันว่า  ไม้ฟืน  เช่น  กระถินเทพา  และกระถินยักษ์  เป็นต้น
2.  ไม้ที่ใช้บริโภคเป็นอาหารที่เรียกกันว่า  ไม้กินได้หรือไม้ผล  เช่น  แค  ขึ้เหล็ก  สะเดา  และมะม่วงป่า  เป็นต้น
3.  ไม้เศรษฐกิจเพื่อการใช้สอยต่าง ๆ  เช่น  เพื่อการสร้างบ้าน  ทำเครื่องเรือนและเป็นไม้เศรษฐกิจ  เช่น   สัก  มะค่า  
      ยางนา  ไผ่  และหวาย  เป็นต้น
กระถินเทพา
 

ลักษณะทั่วไป :       ไม้ในพืชตระกูลถั่วและเป็นไม้โตเร็ว  ไม่ผลัดใบ  ลำต้นปลายตรง มีกิ่งก้านน้อย  แตกหน่อได้ดี
                                  ดอกมีลักษณเป็นช่อคล้ายหางกระรอก  ฝักบิดไปมาและมัวนขดเป็นกระจุก  ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

ประโยชน์     :           ปลูกให้ร่มเงาและบำรุงดิน   เนื้อไม้ใช้ทำเครื่องเรือนและโครงสร้างที่ไม่หนักมาก   ใช้แปรรูปทำไม้อัด
                                  หรือเยื่อกระดาษ  ใบใช้เป็นอาหารสัตว์และใช้เป็นแหล่งให้น้ำหวานสำหรับการเลี้ยงผึ้ง   เพราะบริเวณ
                                   โคนใบมีต่อมน้ำหวาน                  
แค
 

ลักษณะทั่วไป  :        ไม้ยืนต้น  สูง  5 - 10 เมตร  ใบประกอบแบบขนนก  ดอกเป็นช่อและออกที่ซอกใบ  รูปดอกถั่ว
                                    กลีบดอกสีขาวหรือแดง


ประโยชน์         :     
      ทางอาหาร
            ยอดอ่อนและดอกนำมารับประทาน  ผลอ่อนนำไปตำแทนมะละกอ
      ทางยา                    ยอดอ่อน  ใบอ่อน  ดับพิษร้อนถอนพิษไข้  ดอกกินแก้ไข้หัวลม  (ไข้ที่เกิดเมื่ออากาศเปลี่ยน)
                                      เปลือกและต้นต้มกินแก้ท้องร่วง  บิด  ใช้น้ำต้มเปลือกชะล้างบาดแผลและห้ามเลือด
      การใช้สอยอื่น      ลำต้นใช้เพาะเห็ดหูหนูได้ดี
             

มะค่าโมง  

ลักษณะทั่วไป  :         ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่  สูงได้ถึง  30 เมตร  ผลัดใบ  ตามลำต้นมักจะมีปุ่ม  ใบเป็นช่อยาวเรียวสลับกัน
                                      ดอกออกเป็นช่อแตกแขนงปลายกิ่ง  สีแดงเรื่อ ๆ  ผลเป็นฝักมน  เมล็ดแก่สีดำเป็นมัน   ขยายพันธุ์
                                      โดยเมล็ด


ประโยชน์         :     
      ทางอาหาร
            เนื้อในเมล็ดอ่อนนำมารับประทานเป็นอาหาร
      การใช้สอยอื่น      เนื้อไม้ใช้ก่อสร้าง  มีลวดลายสวยงามจึงใช้ทำเครื่องเรือนได้เป็นอย่างดี  เปลือกใช้ทำน้ำฝาด
                                     สำหรับฟอกหนัง
             

ยางนา  

ลักษณะทั่วไป  :         ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่  สูง 40 เมตร  ไม่ผลัดใบ  ลำต้นปลายตรง  ใบเป็นรูปไข่แกมรูปหอก   ดอกสีชมพู
                                     ออกเป็นช่อสั้น ๆ  ผลกลม  มีครีบตามยาวเป็นรูปหูหนู  ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด (เมล็ดจะงอกได้ดีต้อง
                                     มีอายุไม่เกิน  10 วัน  นับจากวันที่ร่วมจากต้น)  เหง้า


ประโยชน์         :     
      ทางยา        
          น้ำมันใช้ใส่แผล  แก้โรคเรื้อน  หนองใน
      การใช้สอยอื่น     น้ำมัน  ใช้ทาไม้  เครื่องจักสาน  ยาเรือ  ทำไต้  เนื้อไม้ใช้ก่อสร้าง  ทำเครื่องเรือน  เรือ  แจว   พาย
                                     กรรเชียง   ไม้อัด
             

เต็ง  


ลักษณะทั่วไป  :         เป็นพืชมีเนื้อไม้แข็ง  ขึ้นเป็นกอ  มีเหง้าอยู่ใต้ดิน  ลำต้นตรง  มีข้อและปล้องชัดเจน  ใบเดี่ยว  ออกดอก
                                     เป็นช่อตามซอกใบและปลายกิ่ง  (ส่วนมากออกดอกแล้วต้นจะตาย)  ผลขนาดเล็กมี 1 เมล็ด  ขยายพันธุ์
                                     ด้วยเมล็ด  เหง้า  ปักชำปล้อง


ประโยชน์         :     
      ทางอาหาร
          หน่ออ่อนเรียกหน่อไม้  หน่อไม้ของไผ่บางชนิดนำมารับประทานเป็นอาหาร
      การใช้สอยอื่น     เนื้อไม้  ทำเครื่องเรือน  เครื่องจักสาน  เครื่องใช้ต่าง ๆ
             

หวาย
 


ลักษณะทั่วไป  :         ลำต้นเลื้อหรือแตกกอ  มีหนามไม่เป็นระเบียบ  ใบเป็นใบประกอบ  ใบย่อยเรียงตัวในแนวระนาบ
                                     รูปขนนก  ดอกเป็นดอกช่อ  ผลค่อนข้างกลม  ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด


ประโยชน์         :     
      ทางอาหาร
          ในภาคอีสานนิยมหวายโคก   นำยอดหวายมาปรุงอาหาร  รสขมมีโปรตีนสูง
      ทางยา                   แก้อาการท้องร่วง
      การใช้สอยอื่น     ใช้ทำเครื่องจักสาน (ยกเว้นหวายดง  ลำต้นกรอบ)  ทำเครื่องเรือน
             

มะม่วงป่า  


ลักษณะทั่วไป  :        ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่  สูง  25-30 เมตร  ลำต้นปลายตรง  ใบเรียวยาว  ดอกเล็ก  สีเหลืองอ่อนหรือสีครีม
                                     ออกเป็นช่อตามปลายกิ่ง  มีลักาณะแตกต่างกันไปแต่ละชนิด


ประโยชน์         :     
      ทางอาหาร
          ผล (บางชนิด)  ช่อดอก  และยอดอ่อนนำมารับประทานเป็นอาหาร
      การใช้สอยอื่น     เนื้อไม้ใช้ก่อสร้าง  ทำ เครื่องเรือน  และด้าม เครื่องมือเครื่องใช
             

โกงกาง  


ลักษณะทั่วไป  :         เป็นพรรณไม้ป่าชายเลน  ผลัดใบ  มีเรือนรากที่สูงพ้นขึ้นมาจากพื้นดิน  และผิวน้ำ  ขยายพันธุ์  โดยผล
                                     จะงอกตั้งแต่อยู่บนต้น  รากที่งอกเป็นหลอดยาวนั้น  มีปลายแหลมและแข็ง  เมื่อหลุดออกจากส่วนที่
                                      เป็นผลก็จะพุ่งปักลงไปในเลน  เพื่อขยายพันธุ์ต่อไป


ประโยชน์         :        ใช้ทำฟืนและถ่าย  ช่วยป้องกันรักษาชายฝั่งจากการกัดเซาะของกระแสน้ำ  เป็นแนวบังลมตาม
                                    ชายฝั่ง  อีกทั้งเป็นแหล่งกำเนิด  แหล่งอนุบาล  และแหล่งอาหารที่สำคัญของสัตว์น้ำ

     

ขี้เหล็ก  


ลักษณะทั่วไป  :       ไม้ยืนต้น  สูง   10-15  เมตร  ใบประกอบแบบขนนก  ดอกช่อออกที่ปลายกิ่ง  กลีบดอกสีเหลือง
                                    ผลเป็นฝักแบน   ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด


ประโยชน์         :       
      ทางอาหาร          ยอดอ่อนและดอกนำมาต้มให้จืด  (ถ้าใส่มะเขือพวงลงไปด้วยจะจืดเร็ว)
      ทางยา                  ดอก  ต้มกินเป็นยานอนหลับ  ลดความดันโลหิต  ดอกตูมและใบอ่อน  เป็นยาระบาย  ใบ แก้ระดูขาว
                                   แก้นิ่ว  ขับปัสสาวะ  แก่น  แก้ไข้  ทำให้นอนหลับ  แก้เบาหวาน  กระพี้  บำรุงโลหิต
      การใช้สอยอื่น    เนื้อไม้  ทำเครื่องเรือน  เสาบ้าน  ฟืน
สะเดา


ลักษณะทั่วไป  :       ไม้ยืนต้นขนาดกลาง  สูง  12-15  เมตร  ใบเป็นช่อแบบขนนก  ดอกสีขาวนวล  ออกเป็นช่อใหญ่ตาม
                                    ปลายกิ่ง  ผลแก่สีเหลือง  ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด


ประโยชน์         :       
      ทางอาหาร          ใบและดอกอ่อนใช้เป็นอาหาร
      ทางยา                  เปลือกและราก  แก้ไข้  แก้โรคผิวหนัง  เปลือกและต้น  แก้ท้องร่วง  แก้บิด  มูกเลือด  ผลอ่อนเป็นยาถ่าย
                                   พยาธิ  แก้ริดสีดวง  ปัสสาวะพิการ  ยางดับพิษร้อน  ใบและเมล็ดมีสารกำจัดแมลง
      การใช้สอยอื่น    เปลือกและต้นใช้ย้อมผ้า  เนท้อไม้ใช้ก่อสร้าง  เมล็ดใช้กลั่นน้ำมัน  ปรุงเครื่องสำอาง
สัก


ลักษณะทั่วไป  :       ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่  สูง  20   เมตรขึ้นไป  ผลัดใบในฤดูร้อน  ลำต้นปลายตรง  ใบเดี่ยว  ดอกออกเป็น
                                    ช่อใหญ่ เนื้อไม้มีสีเหลืองทอง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด    เหง้าและปักชำ


ประโยชน์         :       
      ทางยา                  เนื้อไม้และใบ  แก้เบาหวาน  ขับปัสสาวะ  ขับลมในลำไส้  แก้ไข้  แก้ไตพิการ  เปลือกใช้เข้ายาคุมธาตุ
                                   รักษามะเร็ง
      การใช้สอยอื่น    เนื้อไม้ใช้ก่อสร้าง  ทำเครื่องเรือน  ใบอ่อนให้สีแดง  ใช้ย้อมกระดาษ และผ้า

ไม้มงคล